Podstawowe emocje człowieka kluczem do zrozumienia siebie

Emocje są nieodłącznym elementem naszego życia. To one nadają kolor naszym doświadczeniom, wpływają na nasze działania i kształtują nasze relacje z innymi ludźmi.

Co to są emocje?

        Słowo „emocje” pochodzi od łacińskiego e movere, co oznacza „w ruchu”. Emocje to pewien stan poruszenia ludzkiej psychiki, który z kolei wpływa na reakcje zachodzące w ciele człowieka.

Emocje są subiektywnymi stanami, które towarzyszą nam w odpowiedzi na różne bodźce. Sposób w jaki myślimy i mówimy o naszych doświadczeniach, sposób w jaki interpretujemy te zdarzenia, nasze przekonania wpływają na nasze emocje. Emocje z kolei powodują, że podejmujemy konkretne działania lub ich nie podejmujemy.

Mogą manifestować się jako intensywne uczucia, które wpływają na nasze myśli, zachowanie i fizjologiczne reakcje. Podstawowe emocje, takie jak radość, smutek, strach, złość, obrzydzenie i zaskoczenie, są powszechne i uniwersalne wśród ludzi na całym świecie. Są to tak zwane emocje pierwotne. Każdą z emocji możemy odczytać na poziomie mowy ciała i wyrazu twarzy, pod warunkiem, że posiadamy inteligencję emocjonalną. Inteligencja emocjonalna pozwala na rozpoznawanie emocji czy nastroju u siebie czy innej osoby.

Emocje są iskrą życia. To one prowadzą nas do działania. Są formą bezpośredniego doświadczania. Nadają wartość i znaczenie życiu, zarówno tym przyjemnym doświadczeniom, jak i tym smutnym. Emocje są po to, by je przeżywać. Dzięki nim mamy kontakt z rzeczywistością fizyczną. Będąc formą energii są wyrażane i odczuwane przez ciało, zanim zinterpretujemy je intelektualnie.

Kiedy jesteśmy świadomi naszych emocji, mamy dobry kontakt z naszym ciałem i odczytujemy sygnały jakie nam daje ciało pod wpływem emocji, mamy możliwość  reagować i zachowywać się w świadomy sposób, unikając na przykład ataku agresji w postaci nakrzyczenia na kogoś lub zniszczenia. 

Jak powstają emocje i jak wpływają na nasze zachowanie?

Emocje powstają w wyniku skomplikowanych procesów poznawczych, neurologicznych i hormonalnych. Nasz mózg przetwarza informacje zmysłowe i interpretuje je w kontekście naszych doświadczeń, wartości i celów. Reakcje emocjonalne są wynikiem tej interpretacji i mogą być zarówno automatyczne (podświadomy umysł), jak i wynikać z bardziej świadomego przetwarzania.

Człowiek rodzi się z trzema podstawowymi strategiami radzenia sobie w sytuacjach stresowych. Jest to walka, ucieczka, zamrożenie. Oprócz tego jesteśmy wyposażeni w strategię pogoni za bodźcem, który zaspakaja nasze potrzeby. Można powiedzieć, że każde zachowanie służy zaspokojeniu jakiś potrzeb. Potrzeby są stanem wewnętrznym. Nieuświadomione potrzeby kierują do nieświadomych działań i trwania w niezaspokojonych potrzebach. Kiedy odnajdziesz własne potrzeby i innych, wiesz dokąd zmierzać. Możesz ustalić strategię zaspakajania ich. Zwiększa się skuteczność twoich działań, a przede wszystkim będziesz budować bliską relację z samym sobą i z innymi.

Czym zatem są potrzeby? Mamy potrzeby materialne niezbędne do przeżycia, takie jak pożywienie, woda, dach nad głową czy ciepło. Za nim idą potrzeby umysłowe, emocjonalne i duchowe, jak zdobywanie wiedzy, wolność, miłość, przywiązanie i piękno. Krótko mówiąc, potrzebą jest to wszystko, co pozwala istocie ludzkiej nie tylko przetrwać, ale także rozkwitać. Takie potrzeby mamy wszyscy.

Poniżej znajdziesz listę uniwersalnych ludzkich potrzeb, podzielonych na różne grupy.

Zachęcam Cię do przeczytania powoli całej listy, zwracając uwagę na uczucia, które w tobie wzbudzi. Wybierz jedną potrzebę, która z jakiegoś powodu cię porusza.

Zastanów się dlaczego wybrałeś właśnie ją.

Pomyśl w jaki sposób ta potrzeba przejawia się obecnie w twoim  w twoim życiu albo jak dawała o sobie znać w przeszłości. Czy to jest potrzeba szczególnie dla ciebie ważna?

A może w tej chwili jej nie odczuwasz? Poświęć trochę czasu i pomyśl, jakie ma ona dla ciebie znaczenie.

           Lista potrzeb

POTRZEBY WŁASNEGO JA

• sprawczość
• autentyczność
• umiejętność

Za emocjami często kryją się niezaspokojone potrzeby. Złościsz się, smucisz, bo jakaś twoja ważna potrzeba jest niezaspokojana. Najczęściej nawet nie wiesz jaka. Bardzo często pochodzi ona z dzieciństwa. Dzieci maja potrzebę bezpieczeństwa, więzi, akceptacji, autonomii, autoekspresji, uznania, szacunku, zabawy i inne. Nawet najlepsi rodzice nie są w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb dzieci chociażby dlatego, że jest to sprzeczne z ich własnymi potrzebami, a także  często sami nie maja dostępu do swoich potrzeb i emocji. Jako osoby dorosłe używają różnych strategii, by zaspokoić te potrzeby poprzez innych ludzi. Jeśli jako dziecko czułeś się nieakceptowany, otrzymałeś dużo negatywnych komunikatów, to może dziś podświadomie czujesz się niekompletny, niewystarczający i dlatego szukasz przedmiotów, ludzi, związków które zaspokoją Ci wewnętrzne potrzeby.

Szukając na zewnątrz możesz odczuwać frustrację, kiedy tego nie dostaniesz. Wzbudzi to złość, smutek, żal, rozczarowanie, lęk. Jeżeli czujesz jakąś emocję zastanów się jaką masz niezaspokojoną potrzebę.

Cztery warianty odbioru negatywnych komunikatów:

1. Wzięcie winy na siebie – tego Cię nauczono, niekorzystny nawyk
2. Obwinianie innych – tego Cię nauczono, niekorzystny nawyk
3. Wczucie się we własne emocje i potrzeby – tego potrzebujesz się nauczyć, jeśli jest Ci obce
4. Wczucie się w cudze emocje i potrzeby – tego potrzebujesz się nauczyć, jeśli jest Ci obce

        Żeby to lepiej zrozumieć zobrazuję to pewnym przykładem. Wyobraź sobie małego chłopca, który odczuwa silna potrzebę rozrywki i zabawy. Aby ją zaspokoić, zaczyna skakać po kanapie. Chłopcu towarzyszy jego tata, który ma tez swoje potrzeby zupełnie inne- spokoju i odpoczynku. Oczywiście zachowanie jego syna nie zaspakaja jego potrzeb. Mówi więc do chłopca „Natychmiast przestań skakać po kanapie.”

Nie tłumaczy jednak dziecku, czemu ma to przestać robić. Mały chłopiec nie zdaje sobie sprawy, że żyje w systemie rodzinnym, w którym inni członkowie rodziny mają również swoje potrzeby. Dla niego komunikat „nie skacz po kanapie” oznacza, że nie będzie mógł zrealizować swojej potrzeby, dlatego szuka innej drogi, by to zrobić. Idzie do swojego pokoju i znajduje kredki. Wpada więc na pomysł wypróbowania ich, robiąc malunki na ścianie. To działanie również nie zaspakaja potrzeb taty, a co więcej narusza także jego poczucie estetyki i poszanowania mienia.

Ponieważ tata nie został nauczony konstruktywnego komunikowania swoich potrzeb i zdrowej komunikacji, zwraca się do dziecka podniesionym głosem, nie kryjąc zdenerwowania. Stosuje przemoc słowną i etykietowanie i mówi: ”Coś ty narobił. Czy Ty zwariowałeś? Jesteś niegrzecznym chłopcem! Zabieram Ci kredki”

W reakcji na krzyk ojca i jego słowa w dziecku rodzą się pierwsze bardzo silne konflikty wewnętrzne – miedzy podążaniem za swoimi potrzebami a chęcią bycia akceptowanym przez otoczenie, w tym przypadku jego rodzica.

W najmłodszych latach dla dziecka rodzice są gwarancją przeżycia, ponieważ opiekują się nim, dają mu pokarm i schronienie. Dlatego dziecko na poziomie bardzo ewolucyjnym, emocjonalnym i podświadomym czuje, że odrzucenie przez rodzica mogłoby w konsekwencji doprowadzić nawet do jego śmierci. Dlatego w takiej sytuacji dziecko prędzej zrezygnuje ze swoich potrzeb niż narazi się na odrzucenie rodziców. To ewolucyjnie uwarunkowany sposób działania naszej podświadomości.

Niestety przez takie sytuacje już we wczesnym dzieciństwie uczymy się odcinać od naszych potrzeb, co w rezultacie tworzy całe nieszczęśliwe społeczeństwa.

Emocje są językiem naszych potrzeb – tych zaspokojonych i tych niezaspokojonych. Kiedy nasze potrzeby są zaspokojone czujemy przyjemne emocje – radość. Szczęście, satysfakcję, nasycenie. Kiedy są niezaspokojone, czujemy smutek, frustrację, lęk, złość, rozczarowanie.

Jeśli odcinamy się od swoich potrzeb, czujemy się nie tak, jak byśmy chcieli się czuć, i wypełniają nas nieprzyjemne doznania. Ale kompletnie nie wiemy czemu tak się dzieje. A nie wiemy właśnie dlatego, że na podstawowym poziomie socjalizacji odcięliśmy się od świadomości swoich potrzeb, od podążania za nimi, od dążenia do ich zaspokajania.

         Powstające w nas emocje wpływają na nasze zachowania. Kiedy obserwujemy otaczająca nas rzeczywistość, nasza podświadomość ciągle tą podświadomość interpretuje. Sprawdza, czy sytuacja, w której się znaleźliśmy, powoduje zaspokojenie naszych potrzeb, czy nie. Jeśli nie, zazwyczaj reagujemy funkcja obronną. Potwierdzeniem tej tezy jest często pojawiające się w nas zniekształcenie.

Przykładowo:

Rodzic albo partner zwraca nam uwagę na błąd w naszym zachowaniu

– interpretujemy to jako atak

– nasza potrzeba bezpieczeństwa jest niezaspokojona

– czujemy lęk

– żeby maskować lęk, wpadamy w gniew

– odpowiadamy agresywnie

– agresja negatywnie wpływa na jakość komunikacji i jakość relacji z osobą, która zwróciła nam uwagę

– to z kolei powoduje niezaspokojone potrzeby bliskości z tą osobą…I tak w kółko!

Funkcje podstawowych emocji

Emocje odgrywają przede wszystkim rolę informacyjną – tworzą pewnego rodzaju „wiadomości”. Płyną wprost z naszych ciał oraz na bieżąco przetwarzanych myśli. Dzięki ich obecności jesteśmy w stanie dowiedzieć się więcej o nas samych i lepiej zrozumieć to, co się z nami dzieje. To właśnie dzięki warstwie emocjonalnej możemy właściwie rozpoznać, bądź zidentyfikować powstałe okoliczności (jak choćby to, czy w danym momencie czujemy się dobrze, czy też towarzyszy nam dyskomfort.)

Wyróżniamy następujące typy emocji:

• Emocje pierwotne – to początkowe emocje na wydarzenie. Manifestują się w sposób silny i gwałtowny.
• Emocje wtórne – są to reakcje, które powstają w odpowiedzi na pojawienie się wcześniej wymienionych emocji pierwotnych.

W jaki sposób manifestują się emocje pierwotne, a w jaki wtórne? Oto przykładowa sytuacja. Kiedy upadnie ci filiżanka ją rozbijesz, możesz poczuć złość i jest to emocja pierwotna. Następnie, gdy zdasz sobie sprawę, że jest to filiżanka z pamiątkowego, rodzinnego zestawu, przekazywanego z pokolenia na pokolenie, wówczas może pojawić się żal i poczucie winy – wtedy właśnie mówimy o emocjach wtórnych.

Często stosujemy zamiennie takie określenia jak: emocje, nastrój lub uczucia. Tymczasem należy mieć na uwadze, że nie są to pojęcia tożsame. Według badaczy, rozróżnia je przede wszystkim długość trwania. Emocje uznawane są za krótkotrwałe, z kolei nastrój ma charakter długotrwały. W danym momencie może występować tylko jedna emocja. Co bardzo istotne, w emocjonalnej reakcji impulsywność dominuje nad refleksyjnością.

Emocje wtórne mogą przybierać na sile, tworzyć reakcję łańcuchowa, która powoduje coraz większe cierpienie. Aby tego uniknąć, trzeba nauczyć się rozpoznawać emocje pierwotne.

Innym powszechnie znanym podziałem emocji jest ten na emocje negatywne i pozytywne, który jednak nie jest do końca właściwy. Lepiej dzielić emocje, kierując się przyjemnością z ich odczuwania na trudne i na przyjemne.

Jakie emocje mogą nam towarzyszyć w sytuacjach, gdy nasze potrzeby są niezaspokojone?

Jak mogę zaspokoić tę potrzebę? Co mogę zrobić, by moje życie było wspanialsze? Co mogę zrobić, żeby wzbogacić moje życie i innych?

Podstawowe emocje pełnią różnorodne funkcje w naszym życiu.

• Informacyjną: motywem przewodnim jest kształtowanie postaw ukierunkowanych na radzenie sobie z wydarzeniami, które je wywołują;
• Komunikacyjną: regulują i wpływają na tworzone interakcje społeczne;
• Energetyczną: decydują o zasobach energetycznych organizmu, wykorzystywanych w danej interakcji z otoczeniem.

Gdy odczuwasz silne emocje, zadaj sobie pytanie, dlaczego pojawiły się takie uczucie, dlaczego tak Cię to poruszyło. Wtedy pojawi się odpowiedź. Emocje pokażą Ci intencję, jak za tym stoi. Świadomość emocji rodzi świadomość intencji.

Postanawiasz wyjść za mąż, ale nie czujesz radości? Zastanów się więc jakie są twoje intencje? Dlaczego chcesz sformalizować związek? Z powodów finansowych? Z powodu kredytu? Tak wypada? Z powodu nacisków drugiej strony, rodziny? A może chcesz wyrwać się z domu rodzinnego? A może znajdziesz jeszcze inny powód, który Cię zaskoczy?

Jakie funkcje mają poszczególne emocje?

STRACH – to emocja, która informuje nas o tym, że odczuwamy jakieś zagrożenie. Mobilizuje nas do unikania niebezpieczeństw i chronienia siebie.

Jest jeszcze inna emocja o podobnym charakterze – Lęk. Nie jest on tym samym co strach. Strach różni się od lęku przede wszystkim tym, że jest wywoływany realnym zagrożeniem. Gdy idziesz ulicą i widzisz, że w twoja stronę biegnie szczekający, rozwścieczony wielki pies, to odczuwałbyś strach realny, ponieważ ta sytuacja stwarzała zagrożenie dla Twojego życia i zdrowia. 

Lęk natomiast jest bliżej nieokreślony. Nie jest związany z realnym zagrożeniem w tu i teraz. Możesz odczuwać lęk przed wyjściem na ulicę, obawiając się ataku psa, mimo, że w tej chwili jesteś w domu i dopiero szykujesz się do wyjścia na zewnątrz. Czujesz lęk wyobrażając sobie, że możesz być zaatakowany przez psa lub na wspomnienie tego, że kiedyś miała miejsce taka sytuacja.

Zdarzenie, które pobudza strach:

• zagrożenie dla życia/zdrowia
• bycie świadkiem krzywdzenia innego człowieka/ zwierzęcia
• nowa, nieznana sytuacja
• cisza
• przebywanie w tłumie
• wystąpienia publiczne

Reakcja ciała:

• chęć krzyczenia,
• ściśnięte gardło
• płacz
• napięte mięśnie,
• duszności, ciężkość w klatce piersiowej
• mdłości, biegunka
• zaciśnięty żołądek
• szybkie bicie serca
• uczucie gęsiej skórki, poty

GNIEW

– to emocja cechująca się bardzo dużą dynamiką i energią. Gniew informuje nas o tym, że ktoś narusza nasze wewnętrzne standardy, przekracza nasze wewnętrzne granice. Gniew może być tez emocją wtórna i wynikać np. z lęku. Gniew jest emocją pobudzającą nas do działania np. do podjęcia działań naprawczych

Zdarzenie, które pobudza gniew:

• niespełnienie oczekiwań
• ból fizyczny lub emocjonalny
• utrata szacunku, władzy
• atak, groźby ze strony innych osób
• zablokowanie ważnego celu

Reakcje ciała:

• zaciśnięcie pięści
• zaciśnięcie szczęki
• wypieki na twarzy
• napinanie mięśni
• płacz
• marszczenie brwi

SMUTEK

– to emocja, która informuje nas o tym, że coś straciliśmy. Pozwala nam  przetwarzać emocjonalne doświadczenia i szukać wsparcia.

Zdarzenie, które pobudza smutek:

• utrata czegoś lub kogoś
• rozłąka z ukochana osobą
• odrzucenie, wykluczenie przez innych
• nieoczekiwana zmiana planów
• niespełnienie potrzeb, pragnień, oczekiwań
• samotność

Reakcje ciała:

• duszności, trudności w połykaniu, zawroty głowy

Ból w klatce piersiowej

• uczucie zmęczenia, osłabienia, wyczerpania

RADOŚĆ

• pomaga nam cieszyć się i motywuje do podejmowania pozytywnych działań.

Zdarzenie, które pobudza radość:

• zyskanie tego, na czym nam zależy lub tego, na co czekaliśmy
• nagroda za pracę
•  osiągnięcie celu
• pochwały, podziw ze strony innych osób
• otrzymanie prezentu
• bycie akceptowanym i kochanym przez innych

Reakcje ciała:

• uśmiech, śmiech
• wypieki na twarzy
• ożywienie
• spokój odprężenie

OBRZYDZENIE

• pomaga nam unikać potencjalnie niebezpiecznych lub toksycznych sytuacji

ZASKOCZENIE –  pozwala nam dostosować się do nowych i niespodziewanych sytuacji.

WSTYD

– to emocja, która informuje nas o tym, że nasze zachowanie mogło np. nie przystawać do standardów społecznych

POCZUCIE WINY – to emocja, która informuje nas o tym, że zrobiliśmy coś złego; być może wyrządziliśmy komuś krzywdę lub naruszyliśmy standardy społeczne

FRUSTRACJA – to emocja, która informuje nas o tym, że działania, które podejmujemy , nie przynoszą rezultatów, są nieefektywne w dłuższej perspektywie i nie mamy pomysłu na to, jak rozwiązać problem, z którym się zmagamy.

SAMOTNOŚĆ – to emocja, która informuje nas o tym, że brakuje nam bliskości i innych osób.

Emocji jest zdecydowanie więcej. Warto znać je i odróżniać między sobą.

Rodzice mają istotny wpływ na wyrażanie emocji i sposób, w jaki dzieci uczą się tłumić lub regulować swoje emocje. W przypadku dysfunkcyjnych rodzin, które charakteryzują się niezdrowymi wzorcami komunikacji i relacji, wpływ ten może być szczególnie negatywny. Oto kilka aspektów, które mogą mieć znaczenie:

1. Tłumienie emocji: W niektórych dysfunkcyjnych rodzinach uczucia mogą być tłumione lub ignorowane. Dzieci mogą otrzymywać sygnały, że ich emocje nie są ważne, nieakceptowalne lub niebezpieczne. W rezultacie, dzieci uczą się tłumić swoje emocje, co może prowadzić do trudności w identyfikowaniu, wyrażaniu i regulowaniu ich później w życiu.
2. Nadmierna krytyka i karanie: Kiedy dzieci są często krytykowane, ośmieszane lub karane za wyrażanie swoich emocji w późniejszym życiu mogą się obawiać negatywnych konsekwencji, jeśli pokażą swoje emocje. Prowadzi do tłumienia i ukrywania ich. To może wpływać na rozwój zdrowej samoświadomości emocjonalnej.
3. Brak wzorców zdrowego wyrażania emocji: W dysfunkcyjnych rodzinach często brakuje zdrowych wzorców wyrażania emocji. Rodzice mogą mieć trudności z radzeniem sobie z własnymi emocjami i nie potrafią pokazać dzieciom, jak wyrażać uczucia w sposób konstruktywny. Brak tych wzorców utrudnia dzieciom naukę umiejętności zarządzania emocjami.
4. Przemoc domowa i traumy: W przypadku rodzin, w których występuje przemoc domowa lub traumy, dzieci często doświadczają skrajnych emocji, takich jak strach, gniew czy złość. Jednak z powodu sytuacji niebezpieczeństwa lub związanych z nią konsekwencji, mogą uczyć się tłumić te emocje, aby przetrwać. To może prowadzić do trudności w późniejszym życiu, takich jak problemy zdrowia psychicznego czy trudności w nawiązywaniu i utrzymywaniu zdrowych relacji.
5. Niedostatek empatii i wsparcia. W niektórych rodzinach może brakować empatii i wsparcia emocjonalnego. Dzieci mogą nie otrzymywać odpowiedniego zrozumienia i wsparcia w trudnych momentach. To może prowadzić do poczucia osamotnienia, niezrozumienia i trudności w radzeniu sobie z własnymi emocjami.

Wszystko byłoby dobrze, gdybyśmy potrafili konstruktywnie zarządzać emocjami i wyciągać z nich wnioski. Emocje, jak już wiesz są stanem poruszenia psychiki związanym z jakimś uczuciem w ciele. W idealnym ujęciu ten ruch, ten przepływ energii jest chwilowy. Kiedy przepływ w twoim umyśle i ciele jest swobodny, wówczas emocje nie odkładają się w twojej podświadomości, nie blokują twojego ciała, nie powodują spięcia w mięśniach głębokich. Wtedy twoje myśli są klarowne, psychika spokojna, ciało rozluźnione. Czujesz się po prostu dobrze. Najczęściej jednak, niejako z automatu, więc nieświadomie, nie chcąc czuć nieprzyjemnych doznań  stosujemy wobec emocji dystrakcję.

Dystraktory to są wszystkie czynności, działania, które podejmujemy po to, żeby odsunąć od siebie nieprzyjemne emocje, tak by ich po prostu nie doświadczać. Dystraktorami mogą być używki, uzależnienia behawioralne takie jak np. zakupoholizm, seksoholizm, pracoholizm, kompulsywne objadanie się, zajadanie emocji słodyczami, niezdrowym jedzeniem, kompulsywne oglądanie seriali.

Jak w rzeczywistości wygląda stosowanie dystraktorów?

Przykładowo osoby, które czują samotność, bardzo często zaczynają sięgać po używki. Niestety jest to strategia nieadaptacyjna. Wszystkie dystraktory służą bowiem temu, żeby na chwilę poczuć się lepiej i rozproszyć, wyciszyć nieprzyjemny stan. Jednak po pewnym czasie dystarktor przestaje działać 

I wracamy do stanu sprzed jego zastosowania – znowu czujemy się źle.

Co robimy w takiej sytuacji? Stosujemy dany dystraktor z większą intensywnością,  częściej, w większej ilości – spożywamy jeszcze więcej jedzenia, pijemy jeszcze więcej alkoholu, wydajemy na zakupy jeszcze więcej pieniędzy, spędzamy w pracy jeszcze więcej czasu, oglądamy więcej seriali, scrollujemy media społecznościowe na telefonie…

Niestety takie błędne koło prowadzi do poczucia frustracji – zaczynamy rozumieć, że to co robimy, nie działa, nie przynosi oczekiwanych rezultatów, ale nie potrafimy tego zmienić. W dalszej perspektywie może to doprowadzić do depresji.

Choć sięganie po dystraktory zawsze stanowi strategię nieadaptacyjną, bo są one jedynie środkiem rozpraszania emocji, to same dystraktory możemy podzielić na lepsze i gorsze. Dystarktorem nie są bowiem tylko zachowania kompulsywne. Równie dobrze takim rozpraszaczem może być sport, książka, egzotyczna wycieczka, udział w szkoleniach, słuchanie podcastów  – tak one też mogą stanowić ucieczkę od przeżywanych emocji.

Jeśli świadomie wiesz, ze czujesz gniew, chcesz go rozładować, więc idziesz pobiegać, to choć nie zaspokoi to twojej potrzeby, z pewnością będzie bardziej konstruktywne niż otwarcie butelki wina, czy zniszczenie drzwi.

Zastanów się:

– w jakich sytuacjach stosujesz dystraktory?

-Jakie to dystraktory?

-Przed czym uciekasz, jakiej emocji nie chcesz przezywać?

– Co czujesz w momencie, kiedy potrzebujesz dystraktora?

-Jaką emocję chcesz rozproszyć?

 -W jaki konstruktywny spoób możesz zaspokoić potrzebę, która ją wywołała?

Zachowania świadczące o niesionych problemach emocjonalnych:

1. Perfekcjonizm-ludzie tłumiący emocje starają się robić wszystko „idealnie”, aby nie narazić się na odrzucenie i krytykę
2. Pragnienie kontroli – ludzie tłumiący emocje starają się także kontrolować każdy aspekt swojego życia i osób bliskich, aby wyparte emocje nie miały szans się ujawnić.
3. Zwątpienie w siebie i pomniejszanie swoich zasług – ludzie tłumiący emocje w okresie dzieciństwa często wychowali się w środowisku, w którym czuli się niedoceniani lub odrzuceni. W rezultacie utworzyła się u nich niska samoocena i poczucie niskiej wartości.
4. Cynizm i krytycyzm – ludzie tłumiący emocje starają się odwrócić od siebie uwagę i skierować ją na innych, aby uniknąć dalszego odrzucenia, zranień lub emocjonalnego stresu.
5. Promiskuityzm – ludzie tłumiący emocje często podejmują próby zadawalania wszystkich. Wpływ na to ma poczucie niskiej wartości.

Tłumienie emocji niejednokrotnie wiąże się z objawami somatycznymi, takimi jak ból głowy, bóle pleców, drżenie rąk, szumy uszne, nadciśnienie, bezsenność czy poważne choroby. Współczesna psychosomatyka i psychoonkologia wskazują na rolę wypartych uczuć w powstawaniu chorób wieńcowych czy rozwoju choroby nowotworowej.

Radzenie sobie z trudnymi emocjami jest kluczowe dla naszego dobrego samopoczucia. Jak radzić sobie z emocjami:

Oto kilka  technik, które mogą być pomocne:

1. Praktykuj uważność (mindfulness): Uważność polega na skupieniu się na teraźniejszym momencie i akceptowaniu go bez osądzania. Możesz praktykować uważność poprzez medytację, głębokie oddychanie lub po prostu świadome doświadczanie tego, co się dzieje wokół ciebie.

Możesz kilka razy w ciągu dnia ustawić sobie alarm i w momencie jego sygnału zauważ myśl, jaka Ci towarzyszy akurat w tym momencie. Zauważ jak czuje się twoje ciało. Czy czujesz gdzieś jakieś napięcie, dyskomfort, ucisk, a może chce Ci się pić lub jesteś godny a wcześniej tego nie zauważałeś bo byłeś czymś bardzo zajęty?

 Uważność pomaga zredukować negatywne myśli i skupić się na tu i teraz oraz uwrażliwić nas na nasze potrzeby.

• Kiedy emocje zaczynają napierać spróbuj być ich świadomy, często nasze ciało wysyła nam sygnały, czujemy napięcie, oddech staje się płytszy, mięśnie napinają się. Uchwyć ten moment. Nazwij emocje – to co się nazywa traci na mocy, dlatego tak często psychologowie podkreślają, żeby uczyć dzieci nazywania emocji. Nazywając emocje twoje płaty przedczołowe dostają informację, o tym co dzieje się w systemie i mogą podjąć kroki, aby wyciszyć układ limbiczny.
• Techniki oddechowe:  są skutecznym narzędziem do redukcji stresu i regulacji emocji. Skupienie się na głębokim wdechu do brzucha, powolnym wydechu i świadomym obserwowaniu oddechu może pomóc uspokoić umysł i ciało. Badania naukowców potwierdzają, że przekierowanie uwagi na świadomy głęboki oddech powoduje, że nasz emocjonalny mózg z powrotem przełącza się na tryb racjonalnego myślenia. Kiedy spowalniamy i pogłębiamy oddech zmienia się PH naszej krwi. Receptory wychwytują tą informację i odczytują ją jako znak, że jesteśmy bezpieczni i nic nam nie zagraża.     

Ważne jest, żeby oddech ćwiczyć tez wtedy, kiedy jesteśmy zrelaksowani. Żeby stał się nawykiem potrzebujemy ćwiczyć przez miesiąc świadomy oddech.

• Progresywna relaksacja mięśniowa: Ta technika polega na świadomym napinaniu i rozluźnianiu różnych grup mięśniowych w ciele. Zaczynasz od napinania mięśni w jednej części ciała, a następnie stopniowo je rozluźniasz. To pomaga zredukować napięcie ciała i stres.
• Ruch i aktywność fizyczna: Regularna aktywność fizyczna, taka jak jogging, jazda na rowerze, taniec czy joga, może pomóc w uwalnianiu napięcia emocjonalnego i stresu. Ćwiczenia fizyczne stymulują produkcję endorfin, hormonów szczęścia, które mogą poprawić nastrój i zmniejszyć poziom stresu.
• Sztuka i wyrażanie siebie: Sztuka może być doskonałym kanałem do wyrażania i przetwarzania emocji. Malowanie, rzeźbienie, pisanie, śpiewanie czy gra na instrumencie mogą pozwolić ci na swobodne wyrażenie swoich uczuć i przekształcenie ich w twórcze działania.
• Pisanie terapeutyczne – pisanie  dziennika lub prowadzenie notatek na temat swoich emocji może być terapeutycznym narzędziem. Możesz zapisywać swoje myśli, uczucia i refleksje, co pomaga zrozumieć swoje emocje i znaleźć rozwiązania dla trudnych sytuacji.
• Szukanie wsparcia społecznego: Nie wahaj się prosić o wsparcie bliskich osób. Podziel się swoimi emocjami i doświadczeniami z zaufanymi przyjaciółmi, rodziną lub terapeutą. Często rozmowa z innymi może pomóc zyskać nowe perspektywy, a także poczucie wsparcia i zrozumienia.
• Znalezienie hobby i pasji: Zaangażowanie się w hobby i pasje, które dostarczają ci radości i satysfakcji, może pomóc w regulacji emocji. Może to być czytanie, gotowanie, ogrodnictwo, tworzenie czegoś własnymi rękami czy gra na instrumencie.
• Terapia dotyku: Dotykanie i masowanie ciała może pomóc w redukcji napięcia i stresu.
• Zdrowa dieta i żywienie: Istnieje silne powiązanie między zdrowym odżywianiem a regulacją emocji. Mówi się, że jelita są naszym drugim mózgiem. Zadbaj o nie i jego mikrobiom.
• Aromaterapia: Niektóre zapachy mogą mieć pozytywny wpływ na relaksację i regulację emocji. Olejki eteryczne, takie jak lawenda, mięta pieprzowa czy rumianek, mogą pomóc w redukcji stresu. Możesz używać dyfuzora z olejkami eterycznymi, dodawać kilka kropel do kąpieli lub stosować na skórę w formie masaży.
• Interakcja z zwierzętami, takimi jak psy, koty czy konie, może przynieść ulgę i zmniejszyć stres. Zwierzęta są znane z łagodzenia napięcia i poprawiania nastroju. Spędzanie czasu z ukochanym zwierzakiem może dostarczyć poczucia spokoju i komfortu.

Bardzo pomocną metodą pracy z emocjami jest technika wyobrażeniowa. Łączenie jej ze świadomym oddechem i uważnością na ciało daje dobre efekty. Nauczę cię tego na sesji

Pamiętaj, że każdy człowiek ma swoje preferencje i co działa dla jednej osoby, niekoniecznie musi działać dla innej. Ważne jest eksperymentowanie i odkrywanie, które techniki najlepiej pasują do twojego stylu życia i osobowości.

Literatura:

1. Dlaczego nie uczą nas tego w szkole? Alice Sheldon
2. Pozwól sobie na uczucia . Wykorzystaj moc inteligencji emocjonalnej Marc Brackett
3. Zatroszcz się o swoje wewnętrzne dziecko i odkryj swój potencjał. Alicja Grzesiak
4. Autohipnoza. Bliskie spotkanie z samym sobą. Piotr Matejuk